Spawanie jako proces specjalny, dlaczego kontrola po procesie jest ważna
05.09.25
Kontrola poczas procesu spawania jest bardzo waża aby zapewnić powtarzalność produkcji, spójność oraz bezpieczeństwa połączeń spawanych, można wymienić kilka etapów kontroli:
Słowem wstępu trzeba zaznaczyć, że spawanie to proces speczjalny czyli wprost z definicji oznacza to niejednomiarowe właściwości każdego połączenia spawanego. Wynika to z użytkowania sprzętu spawalniczego oraz częściowych eksploatacji danych elementów tj.: panczerz, końcóka prądowa, rolki podajnika oraz chociażby napięcie rolek lub zagięcie przewodu spawalniczego. Kolejnym bardzo ważnym czynnikiem jest doświadczenie spawacza jak i osprzęt oraz parametry jakie zastosuje.
Na tyle zmiennych jakie mogą wystąpić, będzie nam ciężko zagwarantować skuteczność złącza spawanego. Standardy może dopiero zapewnić nam kontrola NDT oraz stale monitorowany proces.
Jeżeli chodzi o kontrolę przed spawaniem musimy zacząć od oceny i weryfikacji dokumentów tj.:
- Kwalikwikacje procedury spawania
- Atesty do materiału podstawowego ( blachy, rury )
- Atesty materiału dodatkowego ( spoiwo )
- Kwalikwikację oraz prolognatę spawaczy
- Identyfikacja spawacza oraz jego spoin w celu identyfikacji
Podczas wszystkich kontroli należy wziąć pod uwage czynniki ludzkie jak i techniczne. Klasyfikujemy szereg rużnorodnych kontroli:
Kontrola przed spawaniem:
Ta kontrola jest przeprowadzana przed rozpoczęciem operacji spawania.Ten rodzaj kontroli zazwyczaj wiąże się ze sprawdzeniem przygotowania złącza spawalniczego oraz weryfikacją parametrów, które byłyby trudne lub niemożliwe do potwierdzenia w trakcie lub po spawaniu. Jest to obszar kontroli, w którym możemy najlepiej wprowadzić kontrole, które mogą zapobiec wadliwemu spawaniu. Niektóre obszary kontroli przed spawaniem to kontrola przygotowania złącza iustawienie przed spawaniem.
Może to obejmować kontrolę wymiarową szczelin fazy przetopowej. Zbyt ciasne przerwy w przetopie mogą powodować brak przetopu oraz wtopienia w materiał. Zbyt duże szczeliny w przetopie mogą powodować nadmier materiału w formie wycieku oraz nadnierną penetrację. Zbyt małe kąty ukosowania pod złącze spawane mogą powodować brak wtopienia, a zbyt duże mogą powodować odkształcenie połączenia spawanego na wskutek przegrzania i nadmiernego naprężenia skurczowego. Wyrównanie elemetów (niewspółosiowość połączenia spawanego) może powodować trudności w wykonaniu solidnej spoiny i koncentracji naprężeń w jednym miejscu, co skutkuje skróceniem trwałości zmęczeniowej. Stan i czystość powierzchni faz, czyszczenie wstępne przed spawaniem oraz wygrzewanie wstępne mogą często mieć ogromne znaczenie.
Niewłaściwe lub nieodpowiednie czyszczenie może skutkować nieakceptowalnym poziomem porowatości w ukończonej spoinie. Inne kontrole przed spawaniem mogą obejmować weryfikację podgrzewania wstępnego, temperaturę i metodę podgrzewania, obecność i lokalizację urządzeń monitorujących obróbkę cieplną oraz rodzaj i skuteczność przedmuchiwania gazem, jeśli ma to zastosowanie. Podczas spawania stali austenistycznych ma to ogromne znaczenie !.
Kontrola w trakcie spawania:
Podczas procesu spawania kontrola ma również ważną rolę i polega ona głównie na trzymaniu się specyfikacji procedur spawania (WPS). Nadzór ten obejmuje takie aspekty jak: – Metody czyszczenia międzyściegowego
- Monitorowanie temperatur międzywarstwowych
- Natężenie oraz napięcie prądu spawania
- Prędkość spawania
- Rodzaj i czystość gazu osłonowego
Do tego dochodzą również warunki atmosweryczne tj.:
- Deszcz
- Wiatr
- Temperaury poniżej 0
Kontrola zwana 5 x Why ?
Jeżeli chcemy dokłanie zanalizować nasz problem należy zadać sobie pytanie pięciokrotnie dlaczego aby zanalizować dany problem.:
- What ? – Co
- When ? – Kiedy
- Where ? – Gdzie
- Who ? – Kto
- Which ? – Który
Wprowadzenie kart kontrolnych
Aby upewnić się czy dany procej idzie zgodnie z naszymi założeniami należy wprowadzić karty kontrolne. W określonej częstotliwości czasowej należy pobrać próbki, które zapisuje się na kartach kontrolnych. Dzięki temu możemy sprawdzić jaki szczegół wpływa na powstawanie niezgodności
Badania jakie należy wykonać w trakcie procesu oraz po zakończeniu:
Przed przystąpieniem do spawania należy wykonać badania na naszym materiale np. Ultradzwiękowe oraz magnetyczno proszkowe w celu wyeliminowania rozwarstwień materiału.
W trakcie spawania należy sprawdzać temperatury międzyściegowe oraz temperaturę wygrzewania wstępnego aby wyeliminować całkowicie wodór z składu chemicznego spoiny.
Zakończenie procesu spawania koniecznie należy zacząć od badań wizualnych ponieważ drobne rużnice w kształcie spoiny diametralnie wpływają na jej właściwości mechaniczne. Kolejnym badaniem jakie warto wykonać to magnetyczno proszkowe badanie powierzchni w zależności od materiału jaki był spawany.
